Według statystyk 82% dorosłych i 92% dzieci w Ukrainie cierpi na niedobór witaminy D. Organizm nie syntetyzuje jej samodzielnie, jest produkowana w górnej warstwie skóry pod wpływem promieni słonecznych, dlatego nazywana jest „witaminą słońca”. Jest to jedyny mikroelement, który człowiek otrzymuje w tak niezwykły sposób. Do czego witamina D3 jest potrzebna organizmowi i jakie ma formy?
Grupa witamin D
Literą D oznacza się ogólną nazwę grupy rozpuszczalnych w tłuszczach związków, które obejmują dwie główne: D2 i D3, naukowo zwane odpowiednio ergokalcyferolem i cholekalcyferolem. Obie formy pełnią podobne funkcje w organizmie, biorą udział w regulacji gospodarki wapniowo-fosforowej, ale mają różne pochodzenie i różnice w metabolizmie. Oto czym różnią się witaminy:
- D2 jest syntetyzowana przez rośliny, grzyby i drożdże pod wpływem ultrafioletu, jest gorzej przyswajana przez organizm i szybciej wydalana;
- D3 znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego i jest produkowana pod wpływem promieni UV, dobrze przyswajana i gromadzona.
Następnie omówimy witaminę D3, najbardziej biologicznie aktywną i skuteczną formę.
Funkcje i znaczenie dla organizmu
Witamina D3 – niezbędny składnik zdrowia mięśni, zębów, kości, najważniejsza część prawidłowej odporności. Jej korzyść to w istocie eliminacja szkód, jakie wyrządza organizmowi niedobór mikroelementu. Według ekspertów medycznych, prawidłowe i najbardziej ogólne pojęcie korzyści to odpowiedni poziom w organizmie, którego konsekwencjami są:
- normalne stężenie wapnia we krwi, niezbędne do tworzenia i wzmacniania tkanki kostnej, zdrowia zębów;
- dobry układ odpornościowy i układ ruchu;
- zmniejszenie prawdopodobieństwa rozwoju chorób autoimmunologicznych;
- zdrowe mięśnie o dobrej zdolności skurczowej;
- normalna równowaga hormonalna i wydzielanie insuliny;
- zmniejszenie ryzyka rozwoju depresji. Udowodniono, że D3 wpływa na produkcję hormonu dobrego nastroju serotoniny;
- zdrowe włosy;
- zmniejszenie ryzyka wystąpienia niektórych rodzajów raka;
- zadowalający stan układu sercowo-naczyniowego.
To nie jest pełna lista procesów, na które wpływa witamina D. W sumie jest ich ponad trzy tysiące. Zapotrzebowanie na nią pojawia się u dzieci jeszcze w łonie matki na poziomie komórkowym. Witamina jest szczególnie niezbędna dla dzieci w okresie aktywnego wzrostu i rozwoju.
Jest ona również ważna dla zdrowia kobiet. Wystarczająca ilość poprawia funkcje rozrodcze, pozytywnie wpływa na tło hormonalne, pomaga utrzymać prawidłową wagę, wspomaga organizm w czasie ciąży. Normalny poziom witaminy D3 u kobiet zmniejsza ryzyko rozwoju infekcji narządów płciowych.
U mężczyzn niewystarczająca ilość cholekalcyferolu prowadzi do obniżenia poziomu hormonów płciowych, ponieważ organizm zaczyna kompensować niedobór wapnia testosteronem.
Niedobór witaminy D prowadzi do następujących problemów:
- zaburzenia tworzenia kości, osłabienie mięśni, deformacje szkieletu u dzieci;
- mięknięcie kości, osteoporoza, częste złamania u dorosłych;
- osłabienie odporności, skłonność do infekcji w starszym wieku;
- zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych;
- zmęczenie, stany depresyjne.
Ważne jest, aby zrozumieć przyczyny niedoboru witaminy D.
Skąd bierze się niedobór?
Większość koncentracji organizm otrzymuje z bezpośrednich promieni słonecznych przez skórę. Niewielka część pochodzi z żywności, ale jest to znikoma ilość. Aby osiągnąć dzienną normę, trzeba zjeść 40 żółtek jaj.
Zewnętrzne i wewnętrzne czynniki niedoboru:
- niska insolacja. Niedobór promieni słonecznych występuje w regionach z długą zimą;
- praca w pomieszczeniach, rzadkie przebywanie na świeżym powietrzu;
- stosowanie kremów przeciwsłonecznych, które blokują promienie UV, niezbędne do syntezy witaminy D w skórze;
- ubranie zakrywające ciało;
- uboga dieta;
- zmiany związane z wiekiem;
- nadwaga i otyłość;
- cechy etniczne i genetyczne. U osób o ciemnej skórze synteza jest obniżona, ponieważ melanina utrudnia przenikanie promieni UV.
Aby zapobiec niedoborowi, ważne jest monitorowanie poziomu witaminy, zwłaszcza u osób z grup ryzyka, w razie potrzeby stosowanie suplementów zawierających cholekalcyferol.
Do źródeł pokarmowych należą świeży łosoś, makrela, halibut, wątroba dorsza, pstrąg, żółtka jaj.
Jak przyjmować witaminę D3 w kapsułkach?
Rozumiejąc, do czego potrzebna jest witamina D3, za co odpowiada, dlaczego występuje jej niedobór, należy przywrócić jej poziom do normy. Aktywność biologiczna substancji mierzy się w jednostkach międzynarodowych (UI). Dzienne zapotrzebowanie osób w wieku od 18 do 50 lat wynosi 600 UI, starszych – 50-800 jednostek, dla kobiet w ciąży – 1000 UI. Jak długo przyjmować witaminę D3, jakie dawkowanie – to kwestie indywidualne, omawiane z lekarzem na podstawie wyników analizy poziomu witaminy D w surowicy krwi.
Istnieje szereg chorób, w których D jest przepisywana nawet przy braku jej niedoboru:
- choroba nadciśnieniowa. Przyjmowanie witaminy przyczynia się do obniżenia stężenia enzymów nerkowych, które wpływają na naczynia krwionośne;
- osteoporoza. Suplementy z cholekalcyferolem spowalniają postęp choroby.
D3 jest uważana za bezpieczny składnik, ale naruszenie dawkowania w niektórych przypadkach może powodować toksyczne efekty: nudności, wymioty, biegunkę. Dziś przedawkowanie jest zjawiskiem niezwykle rzadkim. Dawka 20 000 UI jest zazwyczaj dobrze tolerowana bez toksycznego wpływu.
Witamina D, zwłaszcza w połączeniu z magnezem, przynosi wiele korzyści dla zdrowia fizycznego i psychicznego. Jeśli nie otrzymujesz wystarczającej ilości witaminy D ze zbilansowanej diety lub poprzez przebywanie na świeżym powietrzu, porozmawiaj z lekarzem o konieczności przyjmowania suplementów.